شبهه آنلاین



تبلیغات


شرک خفی شامل چه چیزهایی می شود؟

برای روشن شدن مفهوم و معنای شرک خفی ذکر چند مطلب به عنوان مقدمه لازم است:
مقدمه اول ؛ توحید و اقسام آن: شرک، نقطه مقابل و ضد «توحید» است. توحید اعتقاد به وحدت و یگانگی و نفی کثرت و مشارکت است ؛ در حالی که شرک اعتقاد به تعدد و مشارکت و نفی وحدت و یگانگی است. با توجه بهتقابل مفهوم «توحید» و «شرک»، شناخت مفهوم توحید و اقسام و مراتب آن ما را در فهم بهتر و دقیق‏تر مفهوم شرک و اقسام آن کمک می‏کند به همین جهت در ابتدا به تبیین معنای توحید و اقسام آن می‏پردازیم.
توحید دارای اقسامی است که ارائه تعریفی روشن از توحید متوقف بر ذکر این اقسام است. در تقسیم ابتدایی توحید بر دو قسم است:
الف) توحید نظری یعنی، اعتقاد به یکتایی خداوند در ذات و صفات و افعال خویش بنابراین توحید نظری، دارای سه قسم است: ۱- توحید ذاتی، ۲- توحید صفاتی، ۳- توحید افعالی.
ب) توحید عملی؛ یعنی، عمل نمودن موحدانه و به گونه‏ای که مقتضای اعتقادات توحیدی انسان است.
در یک تقسیم بندی نیز توحید چند قسم است:
۱- توحید ذاتی، اعتقاد به بساطت (مرکب نبودن) و یکتایی (شریک نداشتن) ذات خداوند؛ یعنی اولاً، ذات خداوند از هر جهت بسیط است و هیچ گونه ترکیبی در آن راه ندارد، ثانیا، ذات خداوند بی‏همتا است و هیچ شریک و مانندی ندارد.
۲- توحید صفاتی؛ یعنی، اعتقاد به وحدت و عینیت ذات خداوند با صفات از یک سو و صفات خداوند با یکدیگر از سوی دیگر شکی نیست ذات الهی با اوصاف او (همچون علم و قدرت) تغایر مفهومی دارد خود صفات (علم، قدرت و…) نیز با یکدیگر از نظر مفهومی مغایراند.و به اصطلاح «وحدت مفهومی» ندارند ؛ اما همه این مفاهیم در خارج به وجود واحد موجودند به اصطلاح وحدت عینی و خارجی دارند بنابراین علم خدا عین قدرت او است و علم و قدرت و حیات عین هستی و ذات خداوند است و هیچ گونه تعدد و ترکیبی در وجود نیست.
۳- توحید افعالی؛ یعنی، اعتقاد به این که تنها موثر حقیقی و مستقل در عالم هستی ذات خداوند است و جز او هیچ موجود دیگری فاعلیت مستقل ندارد یعنی تنها خداوند در افعال خود مستقل و از یاری و مشارکت دیگران بی نیاز است و هیچ موجودی غیر از او در افعال خودمستقل نیست و هر فعل، اثر ،تغییر و تحولی که در عالم هستی رخ می‏دهد، در سایه فاعلیت خداوند و ناشی از قدرت و اراده او و فعل او است لاحول و لا قوه الابالله العلی العظیم
۴- توحید عملی؛ یعنی، رفتار و اعمال انسان بر طبق مقتضای توحید نظری و برآمده از آن باشد. با توجه به تنوع و گستردگی رفتارهای ظاهری (اعمال خارجی) و باطنی (نیات و خواطر قلبی) انسان، روشن می‏شود که توحید عملی، از حوزه‏ای بسیار وسیع و گسترده برخورداراست.
توحید عملی؛ یعنی، اعتقادات و باورهای توحیدی – که توحید نظری در باب خداشناسی به انسان می‏دهد – در انگیزه‏ها، نیات و اعمال انسان مؤثر باشد و رنگ و بوی توحیدی به آن ببخشد.
مهم‏ترین جلوه توحید عملی توحید در عبادت و پرستش است یعنی تنها خداوند یگانه و بی همتا را پرستش کنیم و اعمال خود را با نیت خالص برای او انجام دهیم و در امور خود به او توکل نماییم.
مقدمه دوم؛ شرک و اقسام آن: شرک به معنای اعتقاد به تعدد و کثرت و عمل بر این اساس است. تبیین و تعریف دقیق مفهوم شرک، همانند مفهوم توحید، در ضمن اقسام آن ممکن است:
۱- شرک ذاتی ؛ یعنی، اعتقاد به مرکب بودن ذات خداوند، یا اعتقاد به تعدد ذات الهی (وجود دو یا چند خدا)
۲- شرک صفاتی؛ یعنی، اعتقاد به این که صفات خدا، وجودی مستقل از ذات خداوند دارند به تعبیر دیگر مغایر با ذات و زاید بر ذات هستند.
۳- شرک افعالی؛ یعنی، اعتقاد به وجود دو یا چند مؤثر مستقل در عالم هستی ؛ به گونه‏ای که هیچ یک مقهور اراده و قدرت دیگری نباشد، یعنی، ذات یگانه الهی را تنها مؤثر مستقل در عالم هستی نداند.
یکی از بارزترین مصادیق شرک افعالی، اعتقاد به تمایز خالق شرور از خالق خیرات است. پیروان آیین مانی و برخی از پیروان زردشت، معتقدند که خداوند فقط خیرها و نیکی‏ها را می‏آفریند و امور شر و بد به وسیله موجود و مخلوقی شریر (اهریمن) به صورت مستقل و بدوناین که خداوند خالق نیکی‏ها بتواند دخالتی در آن داشته باشد، آفریده می‏شود.
۴- شرک عملی: اگر اعمال و نیات انسان بر اساس توحید نظری و برآمده از آن نباشد انسان دچار شرک در مقام عمل می‏شود عمده‏ترین جلوه شرک عملی شرک در عبادت و پرستش است. بت پرستی و پرستش اجرام آسمانی و پدیده‏های طبیعی از بارزترین انواع شرکعبادی به شمار می‏رود که همواره در میان برخی از ملت‏ها و اقوام وجود داشته است.
شرک خفی: هر یک از اقسام توحید – اعم از نظری و عملی – دارای مراتب و درجاتی است به طور کلی توحید امری تشکیکی و دارای مراتب مختلف از جهت قوت و ضعف است به تبع توحید، شرک نیز دارای درجاتی است درخصوص توحید نظری بر اساس تفاوت فهم‏ها وادراک‏ها – از جهت عمق، ظرافت و دقت – درجات مختلفی از اعتقاد توحیدی برای افراد وجود دارد. به همین ترتیب شرک نظری نیز مراتبی دارد. گاه در بالاترین درجات است و گاه آن چنان خفیف واندک است که از دید بسیاری از موحدان نیز مخفی می‏ماند و آنان نیز گرفتار آنهستند. اعتقاد به دو (ثنویت) یا سه (تثلیث) و یا چند اصل و مبدأ ازلی مستقل از بالاترین و آشکارترین درجات شرک نظری است این درجه از شرک، موجب خروج انسان از حوزه اسلام می‏شود اما همین شرک نظری در مراتب پایین‏تر و خفیف‏تر از دید بسیاری از مومنان نیز مخفیمی‏ماند و برخی گرفتار آن هستند. انسانی که در برخی از مقاطع زندگی خود بر اسباب و علل طبیعی، به گونه‏ای اعتماد می‏ورزد که در عمق ضمیر و اعتقاد خویش به کار آیی و گره گشایی استقلال آنها ایمان دارد ؛ دچار شرک نظری (از نوع شرک افعالی) شده است. این درجه از شرکبا اسلام شخص سازگار است و موجب خروج او از جرگه مسلمانی نمی‏شود، هر چند از کمال ایمان می‏کاهد.
در ناحیه توحید عملی نیز مسأله به همین منوال است گاهی عمل در عالی‏ترین درجات توحیدی قرار دارد و تنها برای ذات یگانه الهی صادر می‏شود و گاه در درجات نازل‏تر و با رنگ و بوی خفیف‏تری از توحید همراه است. هم چنین شرک عملی دارای مراتب شدید و آشکارو یا مراتب خفیف و نهان است. عبادت و پرستش سنگ و چوب، حیوان ،ستاره و خورشید و به طور کلی عبادت غیر خدا از مراتب بالای شرک و از مصادیق بارز و آشکار آن است ک موجب خروج انسان از حوزه توحید و مسلمانی می‏شود البته شرک عملی درجات پایین‏تری همدارد که موجب خروج از اسلام نیست برخی از موحدان و مسلمانان به آن گرفتار هستند در بینش اسلامی هر گونه دنیا، مال، جاه و هواپرستی، نوعی شرک عملی به شمار می‏آید ؛ زیرا کسی که از هوای نفس پیروی می‏کند خود را بنده قرار داده و در واقع نفس خود (غیر خدا) را عبادتکرده است قرآن کریم می‏فرماید: ارایت من اتخد الهه هواه… ؛ آیا دیدی آن کسی را که هوای نفس را معبود خود قرار داده است{M. (فرقان، آیه۴۳؛ جائیه، آیه ۲۳) یعنی از نظر قرآن کسی که مطیع و خاضع هوای نفس خود باشد، عمل آن را معبود و اله خود قرار داده و آن را عبادت و پرستش کرده است. بدیهی است این مرتبه از شرک، امری است که برخی ازمؤمنان و موحدان گرفتار آن هستند این مرتبهاز شرک، موجب خروج از حوزه یکتاپرستان نمی‏شود.
تعریف شرک خفی: مرتبه‏ای از شرک که با توحید و اسلام شخصی قابل توجه جمع است ؛ یعنی، موجب خروج او از حوزه اسلام و مسلمانی نمی‏شود، شرک خفی نامیده می‏شود. (علامه طباطبایی، المیزان، ج ۱۱، ص ۲۷۶).قرآن کریم می‏فرماید: وما یؤمن اکثرهم بالله الاوهم مشرکون ؛ ایمان نمی‏آورند اکثر مردم مگر این که در همان حال مشرک هستند{M(یوسف، آیه ۱۰۶). به فرموده قرآن حتی بیش‏تر مؤمنان نیز گرفتار شرک خفی هستند. حداقل توحید نظری و عملی – که برای دخول در حوزه توحید و اسلام لازم می‏باشد – آن است که انسان ذات خداوند را یکتا و بی بدیل بداند و غیر از او موجوددیگری را به عنوان واجب الوجود، خالق و مدبر عالم هستی و شایسته پرستش و عبادت نداند و با انجام مناسک خاص عبادی، به پرستش غیر خدا اشتغال نورزد. در این صورت حداقل شخص مشرک نامیده نمی‏شود لیکن این حداقل با مراتبی از شرک قابل جمع است که تمام آنمراتب (شرک خفی) نامیده می‏شود بدین‏سان شرک خفی نیز خود دارای مراتب و درجاتی است. هر اندازه که توحید از حداقل لازم فراتر رفته و در درجه بالاتری باشد شرک خفی نیز درجه پایین‏تری خواهد داشت و قهرا نهان‏تر خواهد بود به عنوان نمونه به درجات متفاوتی از شرکخفی – در دو ناحیه شرک نظری و عملی – اشاره می‏شود:
الف) در ناحیه شرک نظری:
۱- اعتقاد به زاید بودن صفات خداوند بر ذات او از بالاترین درجات شرک صفاتی است، اشاعره که گروهی از متکلمین اسلامی هستند دچار این نوع شرک شده‏اند شرک صفاتی مسأله دقیق علمی است که در میان عموم مردم مطرح نیست و تنها علمای علم کلام (عقاید) به آنمی‏پردازند و قهرا برخی از افراد -

برچسب ها :


 صفر نظر براي نوشته ي "شرک خفی شامل چه چیزهایی می شود؟" داده شده است!

ارسال نظر

نام شما :

ایمیل :
وب سایت :

متن و پیام شما :